Chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp, nâng cao chất lượng dân số

Theo Cục Dân số, Bộ Y tế, trong giai đoạn 2015-2019, mỗi năm thế giới có khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn; khoảng 61% trong số đó được giải quyết bằng phá thai và khoảng 45% các trường hợp phá thai là không an toàn. Các bác sĩ khuyến cáo, người dân thực hiện các biện pháp ngừa thai an toàn, bảo vệ sức khỏe sinh sản, nâng cao chất lượng giống nòi.

Hạn chế rủi ro liên quan đến mang thai ngoài ý muốn 

Mang thai và sinh con là một quá trình sinh lý tự nhiên nhưng luôn cần được chuẩn bị về sức khỏe, tâm lý và điều kiện chăm sóc. Khoảng cách giữa các lần sinh hợp lý giúp người mẹ có thời gian phục hồi thể chất, chăm sóc tốt cho con và chuẩn bị tốt hơn cho lần mang thai tiếp theo.

Ngược lại, mang thai ngoài ý muốn có thể tạo ra những áp lực về sức khỏe, tâm lý, kinh tế và xã hội. Trong một số trường hợp, người phụ nữ có thể tìm đến các cơ sở phá thai không bảo đảm điều kiện chuyên môn, làm gia tăng nguy cơ tai biến và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản.

Như vậy, tránh thai không đơn thuần là một biện pháp kiểm soát sinh sản. Đây còn là một giải pháp dự phòng, giúp phụ nữ và các cặp vợ chồng chủ động bảo vệ sức khỏe, hạn chế những rủi ro liên quan đến mang thai ngoài ý muốn và góp phần chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em.

Kế hoạch hóa gia đình không chỉ là lựa chọn thời điểm sinh con, khoảng cách giữa các lần sinh mà còn là một giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe sinh sản, nâng cao chất lượng cuộc sống và chất lượng dân số. Khi được tiếp cận đầy đủ thông tin, phương tiện tránh thai và dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản có chất lượng, mỗi cá nhân, mỗi cặp vợ chồng có thể chủ động hơn trong quyết định sinh con, hạn chế mang thai ngoài ý muốn và những hệ lụy sức khỏe có thể phòng tránh.

Một trong những nguyên nhân khiến biện pháp tránh thai không đạt hiệu quả như mong muốn là sử dụng không đúng cách hoặc thiếu kiến thức về sức khỏe sinh sản. Chẳng hạn, người sử dụng thuốc tránh thai có thể quên uống thuốc, tự ý ngừng thuốc hoặc chuyển sang một phương pháp khác mà không có hướng dẫn. Việc ngừng thuốc tránh thai giữa chừng có thể làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn; khi chuyển sang phương pháp khác, người sử dụng cần được tư vấn để bảo đảm quá trình chuyển đổi an toàn.

Tương tự, đối với dụng cụ tử cung, việc đặt không đúng kỹ thuật, dụng cụ bị tuột hoặc lệch vị trí có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tránh thai. Với que cấy, thuốc tiêm hoặc các biện pháp nội tiết, người sử dụng cũng có thể gặp một số thay đổi về kinh nguyệt hoặc tác dụng không mong muốn và cần được nhân viên y tế giải thích, hướng dẫn.

Bên cạnh đó, mang thai ở tuổi vị thành niên cũng là vấn đề cần lưu tâm. Phá thai không an toàn ở tuổi vị thành niên có thể kéo theo nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, học tập, tâm lý và tương lai của người trẻ. Giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cần được thực hiện bằng những thông tin khoa học, phù hợp với các lứa tuổi, giúp thanh thiếu niên hiểu đúng về tình dục an toàn, tránh thai và phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Đầu tư cho chất lượng dân số

Công tác kế hoạch hóa gia đình đang bước vào giai đoạn có nhiều yêu cầu mới. Theo Cục Dân số, Bộ Y tế, định hướng giai đoạn 2026-2030 tập trung bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình chất lượng, an toàn, thuận tiện và công bằng; đồng thời triển khai các giải pháp phù hợp với Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế trên toàn quốc đến năm 2030.

Thực hiện kế hoạch hóa gia đình vì thế không nên được hiểu đơn giản là “sinh ít hay sinh nhiều”, mà quan trọng hơn là sinh con có kế hoạch, có trách nhiệm và phù hợp với sức khỏe, điều kiện của gia đình. Mỗi người cần được tôn trọng quyền tiếp cận thông tin và dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản; đồng thời có trách nhiệm sử dụng các biện pháp tránh thai phù hợp để bảo vệ bản thân và bạn đời. 

Song song đó, không nên coi tránh thai là việc riêng của phụ nữ. Nam giới cũng cần chủ động chia sẻ trách nhiệm trong lựa chọn và thực hiện biện pháp tránh thai. Sự đồng thuận, tôn trọng và trao đổi cởi mở giữa hai người là nền tảng để lựa chọn phương pháp phù hợp và duy trì hiệu quả lâu dài.

Một gia đình khỏe mạnh bắt đầu từ những quyết định có trách nhiệm. Một thế hệ khỏe mạnh được xây dựng từ việc chăm sóc sức khỏe ngay từ trước khi mang thai. Ngừa thai an toàn vì thế không chỉ để tránh một thai kỳ ngoài ý muốn, mà còn là chủ động bảo vệ sức khỏe, giảm những rủi ro có thể phòng tránh và góp phần tạo dựng tương lai khỏe mạnh cho mỗi gia đình, cho cộng đồng và cho các thế hệ mai sau.

Bài, ảnh: Khánh Thư