Tìm hiểu về bệnh Zona và vắc xin Shingrix

          Bệnh zona (giời leo) là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella-zoster gây ra. Đặc trưng của bệnh là các dải mụn nước mọc dọc theo đường dây thần kinh, gây đau nhức và thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể. Bệnh thường tự khỏi nhưng có thể để lại biến chứng đau thần kinh kéo dài. Virus này tồn tại trong cơ thể và tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy yếu.

Nguyên nhân và cơ chế

- Virus ngủ đông

Sau khi khỏi bệnh thủy đậu, virus không biến mất mà trú ẩn trong các rễ hạch thần kinh.

- Tái hoạt động

         Khi sức đề kháng suy giảm, căng thẳng hoặc mắc bệnh nền, virus sẽ thức dậy, di chuyển dọc theo dây thần kinh và gây tổn thương da.

Biến chứng bệnh Zona

- Đau dây thần kinh sau Zona (PHN)

Cơn đau nhức nhối, kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm sau khi các tổn thương da đã lành, phổ biến ở người lớn tuổi.

- Ảnh hưởng thị/thính lực

Zona ở mắt có thể gây su giảm thị lực, mù lòa; zona ở tai gây liệt mặt hoặc giảm thính lực.

- Nhiễm trùng da

Viêm loát do gãi hoặc chăm sóc sai cách.

Vắc-xin phòng bệnh Zone (Vắc-xin Shingrix)

Vắc xin Shingrix là vắc-xin tái tổ hợp, được bào chế ở dạng hỗn dịch tiêm, được cung cấp dưới dạng lọ đơn liều chứa thành phần kháng nguyên glycoprotein E (gE) của VZV đông khô để được hoàn nguyên bằng lọ đi kèm thành phần hỗn dịch bổ trợ AS01.

 Vắc-xin Shingrix được nghiên cứu, phát triển và sản xuất bới tập đoàn hàng đầu thế giới về dược phẩm và chế phẩm sinh học Glaxosmithkline (GSK) – Bỉ.

Thành phần của vắc-xin được chia thành 2 phần chính trước khi pha trộn để tiêm:

+ Lọ chứa kháng nguyên (dạng bột đông khô): chứa glycoprotein E tái tổ hợp. Đây là thành phần giúp kích thích hệ miễn dịch nhận diện và sinh ra kháng thể chống lại virus.

+ Lọ chứa tá dược (dạng hỗn dịch): chứa hệ thống tá dược ASO1B, bao gồm saponin (chiết xuất từ cây Quillaja saponaria) và MPL (Monophosphoryl lipid A). Tá dược này có vai trò quan trọng trong việc tăng cường mạnh mẽ phản ứng miễn dịch của cơ thể, đặc biệt đối với người lớn tuổi có hệ miễn dịch đã suy giảm.

Chỉ định

- Người lớn từ 50 tuổi trở lên.

- Người lớn từ 18 tuổi trở lên đang hoặc sẽ có hệ miễn dịch yếu do bệnh tật hoặc do điều trị...là những người có nguy cơ cao mắc Zona thần kinh.

Chống chỉ định

Chống chỉ định tiêm vắc-xin Shingrix cho các đối tượng có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin Shingrix.

Tác dụng phụ

Thường gây ra các tác dụng phụ nhẹ đến trung bình, bao gồm các phản ứng tại chỗ (đau, đỏ, sưng tại nơi tiêm) và phản ứng toàn thân (mệt mỏi, đau cơ, nhức đầu, run, sốt hoặc đau bụng). Các triệu chứng này thường tự biến mất trong vòng 2-3 ngày sau khi tiêm

Lịch tiêm và đường tiêm

+ Đường tiêm:

Vắc-xin Shingrix được chỉ định tiêm bắp, tốt nhất tại vùng cơ delta của cánh tay.

    + Lịch tiêm: 

Đối với người từ 18 tuổi trở lên có nguy cơ cao mắc Zona thần kinh (người bị suy giảm miễn dịch hoặc bị ức chế miễn dịch hoặc có khả năng bị ức chế miễn dịch do bệnh lý/liệu pháp điều trị...)

      Lịch tiêm 2 mũi như sau:

- Mũi thứ nhất : lần tiêm lần đầu

- Mũi tiêm thứ hai: 1tháng sau mũi tiêm đầu

           Đối với người từ 50 tuổi trở lên (hệ miễn dịch bình thường):

      Lịch tiêm 2 mũi như sau:

- Mũi thứ nhất : lần tiêm lần đầu

- Mũi tiêm thứ hai: 2 tháng sau mũi tiêm đầu

Tài liệu tham khảo

1.     Tờ hướng dẫn sử dụng vắc-xin

2.     https://vnvc.vn/vac-xin-shingrix/

3.     https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/vac-xin-shingrix-bi-phong-ngua-benh-zona-than-kinh.html

4.     Báo cáo đánh giá đối với vắc-xin Shingrix (Cục Quản lý dược).

Khoa Dược - Vật tư y tế, CDC Cần Thơ