Truyền thông về tình hình và biện pháp phòng chống bệnh liên cầu lợn ở người (Streptococcus suis)
- Thứ hai - 11/08/2025 20:38
- In ra
- Đóng cửa sổ này
1. Tình hình dịch tễ
Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế đã có Công văn số 942/PB-BTN gửi Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, TP trực thuộc Trung ương về việc tăng cường công tác phòng, chống bệnh liên cầu lợn sang người. Theo ghi nhận của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm và báo cáo từ Viện Pasteur Nha Trang, trong năm 2025 đã có sự gia tăng bất thường số ca mắc bệnh liên cầu lợn ở người tại một số địa phương, đặc biệt là TP Huế và tỉnh Hưng Yên.
Tại Bệnh viện Trung ương Huế, từ tháng 5/2025 đến nay đã ghi nhận 28/32 trường hợp nhập viện do nhiễm liên cầu lợn, trong đó có 4 trường hợp diễn biến nặng xin về. Tính từ đầu năm, TP Huế đã ghi nhận 36 trường hợp mắc.
2. Tác nhân gây bệnh
Bệnh liên cầu lợn ở người do vi khuẩn Streptococcus suis (S. suis) gây ra. Đây là vi khuẩn Gram dương, hình cầu hoặc hình oval, kỵ khí tùy tiện. Vi khuẩn chủ yếu ký sinh ở lợn nhà nhưng cũng có thể gặp ở lợn rừng và một số loài động vật khác (ngựa, chó, mèo, chim). S. suis có khả năng tồn tại lâu ngoài môi trường trong phân, nước, chất thải nhưng dễ bị tiêu diệt bởi các chất sát khuẩn thông thường.
3. Đường lây truyền
Nguồn lây chính là lợn mang vi khuẩn, bao gồm lợn mắc bệnh, lợn chết hoặc lợn mang trùng không biểu hiện triệu chứng. Người bị nhiễm thường do:
• Tiếp xúc trực tiếp khi chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ, buôn bán lợn hoặc sản phẩm từ lợn.
• Ăn các thực phẩm chế biến từ thịt lợn chưa chín kỹ, đặc biệt là tiết canh, các món tái hoặc từ lợn không rõ nguồn gốc.
Vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở, niêm mạc, sau đó lan vào máu gây bệnh toàn thân. Hiện chưa ghi nhận lây truyền từ người sang người.
4. Biểu hiện lâm sàng
Thời gian ủ bệnh ngắn, từ vài giờ đến 3 ngày. Các biểu hiện thường gặp:
• Sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, ù tai, điếc, cứng gáy, đau mỏi toàn thân, rối loạn tri giác.
• Có thể xuất hiện xuất huyết dưới da, hoại tử, viêm màng não mủ, viêm phổi, viêm khớp, viêm cơ tim.
• Trường hợp nặng: sốc nhiễm trùng, tụt huyết áp, suy đa tạng, hôn mê, tử vong.
Người hồi phục có thể để lại di chứng như giảm thính lực hoặc điếc vĩnh viễn.
5. Biện pháp phòng chống
Đối với cộng đồng:
• Không giết mổ, tiêu thụ lợn ốm, chết hoặc lợn không rõ nguồn gốc.
• Chỉ mua thịt lợn có kiểm dịch thú y, không mua thịt có màu sắc bất thường hoặc phù nề.
• Chế biến thịt lợn chín kỹ (trên 70°C), tuyệt đối không ăn tiết canh, thịt tái, phủ tạng chưa chín.
• Sử dụng găng tay, ủng, kính bảo hộ khi tiếp xúc với lợn sống hoặc sản phẩm tươi sống từ lợn.
• Người có vết thương hở cần băng kín khi tiếp xúc hoặc tránh tiếp xúc trực tiếp với thịt sống.
• Rửa tay và dụng cụ chế biến bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với thịt sống.
Đối với ngành y tế và thú y:
• Tăng cường giám sát ca bệnh tại cộng đồng và cơ sở y tế, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao.
• Khi phát hiện ổ dịch ở đàn lợn: khoanh vùng, cấm vận chuyển, giết mổ; tiêu hủy lợn mắc bệnh theo đúng quy định; vệ sinh, khử khuẩn chuồng trại và môi trường chăn nuôi.
• Tổ chức tuyên truyền về nguy cơ bệnh liên cầu lợn, khuyến cáo người dân áp dụng nghiêm các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và phòng hộ cá nhân.
• Phun khử khuẩn định kỳ tại các cơ sở giết mổ, chợ buôn bán lợn bằng Cloramin B 2% hoặc dung dịch sát khuẩn khác.
6. Khuyến cáo
Người dân khi có các triệu chứng sốt cao đột ngột kèm tiền sử tiếp xúc, giết mổ hoặc ăn sản phẩm từ lợn nghi mắc bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời. Không tự điều trị tại nhà.
Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế đã có Công văn số 942/PB-BTN gửi Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, TP trực thuộc Trung ương về việc tăng cường công tác phòng, chống bệnh liên cầu lợn sang người. Theo ghi nhận của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm và báo cáo từ Viện Pasteur Nha Trang, trong năm 2025 đã có sự gia tăng bất thường số ca mắc bệnh liên cầu lợn ở người tại một số địa phương, đặc biệt là TP Huế và tỉnh Hưng Yên.
Tại Bệnh viện Trung ương Huế, từ tháng 5/2025 đến nay đã ghi nhận 28/32 trường hợp nhập viện do nhiễm liên cầu lợn, trong đó có 4 trường hợp diễn biến nặng xin về. Tính từ đầu năm, TP Huế đã ghi nhận 36 trường hợp mắc.
2. Tác nhân gây bệnh
Bệnh liên cầu lợn ở người do vi khuẩn Streptococcus suis (S. suis) gây ra. Đây là vi khuẩn Gram dương, hình cầu hoặc hình oval, kỵ khí tùy tiện. Vi khuẩn chủ yếu ký sinh ở lợn nhà nhưng cũng có thể gặp ở lợn rừng và một số loài động vật khác (ngựa, chó, mèo, chim). S. suis có khả năng tồn tại lâu ngoài môi trường trong phân, nước, chất thải nhưng dễ bị tiêu diệt bởi các chất sát khuẩn thông thường.
3. Đường lây truyền
Nguồn lây chính là lợn mang vi khuẩn, bao gồm lợn mắc bệnh, lợn chết hoặc lợn mang trùng không biểu hiện triệu chứng. Người bị nhiễm thường do:
• Tiếp xúc trực tiếp khi chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ, buôn bán lợn hoặc sản phẩm từ lợn.
• Ăn các thực phẩm chế biến từ thịt lợn chưa chín kỹ, đặc biệt là tiết canh, các món tái hoặc từ lợn không rõ nguồn gốc.
Vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở, niêm mạc, sau đó lan vào máu gây bệnh toàn thân. Hiện chưa ghi nhận lây truyền từ người sang người.
4. Biểu hiện lâm sàng
Thời gian ủ bệnh ngắn, từ vài giờ đến 3 ngày. Các biểu hiện thường gặp:
• Sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, ù tai, điếc, cứng gáy, đau mỏi toàn thân, rối loạn tri giác.
• Có thể xuất hiện xuất huyết dưới da, hoại tử, viêm màng não mủ, viêm phổi, viêm khớp, viêm cơ tim.
• Trường hợp nặng: sốc nhiễm trùng, tụt huyết áp, suy đa tạng, hôn mê, tử vong.
Người hồi phục có thể để lại di chứng như giảm thính lực hoặc điếc vĩnh viễn.
5. Biện pháp phòng chống
Đối với cộng đồng:
• Không giết mổ, tiêu thụ lợn ốm, chết hoặc lợn không rõ nguồn gốc.
• Chỉ mua thịt lợn có kiểm dịch thú y, không mua thịt có màu sắc bất thường hoặc phù nề.
• Chế biến thịt lợn chín kỹ (trên 70°C), tuyệt đối không ăn tiết canh, thịt tái, phủ tạng chưa chín.
• Sử dụng găng tay, ủng, kính bảo hộ khi tiếp xúc với lợn sống hoặc sản phẩm tươi sống từ lợn.
• Người có vết thương hở cần băng kín khi tiếp xúc hoặc tránh tiếp xúc trực tiếp với thịt sống.
• Rửa tay và dụng cụ chế biến bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với thịt sống.
Đối với ngành y tế và thú y:
• Tăng cường giám sát ca bệnh tại cộng đồng và cơ sở y tế, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao.
• Khi phát hiện ổ dịch ở đàn lợn: khoanh vùng, cấm vận chuyển, giết mổ; tiêu hủy lợn mắc bệnh theo đúng quy định; vệ sinh, khử khuẩn chuồng trại và môi trường chăn nuôi.
• Tổ chức tuyên truyền về nguy cơ bệnh liên cầu lợn, khuyến cáo người dân áp dụng nghiêm các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và phòng hộ cá nhân.
• Phun khử khuẩn định kỳ tại các cơ sở giết mổ, chợ buôn bán lợn bằng Cloramin B 2% hoặc dung dịch sát khuẩn khác.
6. Khuyến cáo
Người dân khi có các triệu chứng sốt cao đột ngột kèm tiền sử tiếp xúc, giết mổ hoặc ăn sản phẩm từ lợn nghi mắc bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời. Không tự điều trị tại nhà.